هورمون هایی که باعث چاقی می شوند

 

هورمون های چاقی چطور بر وزن ما تأثیر می گذارند؟ چاقی یکی از بزرگترین معضلات سلامتی در جهان است که گریبان بسیاری از مردم دنیا را گرفته است. طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی، در سال 2020، بیش از 2.1 میلیارد نفر در سراسر جهان دچار اضافه وزن یا چاقی بودند. چاقی با افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی، سکته مغزی، دیابت نوع 2، سرطان و سایر بیماری ها همراه است. در ادامه، به بررسی هورمون هایی که باعث چاقی می شوند  و تاثیر جراحی چاقی بر این هورمون ها می پردازیم.

عوامل زیادی در چاقی نقش دارند، از جمله عوامل ژنتیکی، محیطی و رفتاری. یکی از عوامل مهمی که می تواند بر وزن ما تأثیر بگذارد، هورمون ها هستند.

هورمون ها مواد شیمیایی هستند که توسط غدد درون ریز در بدن تولید می شوند. آنها نقش مهمی در تنظیم بسیاری از فرآیندهای بدن، از جمله متابولیسم، اشتها و ذخیره چربی دارند.

 

 

5 هورمون که باعث چاقی می شوند

1. لپتین

لپتین هورمونی است که توسط سلول های چربی تولید می شود. این هورمون به مغز پیام می دهد که بدن به اندازه کافی چربی دارد و باید غذا خوردن را متوقف کند.

در افراد چاق، سطح لپتین معمولا بالاتر از افراد با وزن طبیعی است. با این حال، این افراد نسبت به لپتین مقاوم هستند، به این معنی که مغز آنها به پیام های لپتین پاسخ نمی دهد. این امر می تواند منجر به افزایش اشتها و مصرف غذا شود.

 

2. کورتیزول

کورتیزول هورمونی است که توسط غدد فوق کلیوی تولید می شود. این هورمون در پاسخ به استرس ترشح می شود.

کورتیزول می تواند باعث افزایش اشتها و ذخیره چربی شود. همچنین می تواند باعث مقاومت به انسولین شود، که می تواند منجر به افزایش وزن و چاقی شود.

 

3. انسولین

انسولین هورمونی است که توسط پانکراس تولید می شود. این هورمون به سلول ها کمک می کند تا قند خون را از جریان خون جذب کنند.

در افراد مبتلا به مقاومت به انسولین، سلول ها به انسولین به درستی پاسخ نمی دهند. این امر می تواند منجر به افزایش قند خون و تولید چربی شود.

 

4. هورمون های تیروئید

هورمون های تیروئید توسط غده تیروئید تولید می شوند. این هورمون ها نقش مهمی در تنظیم متابولیسم دارند.

کاهش عملکرد تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) می تواند منجر به کاهش متابولیسم و افزایش وزن شود.

 

5. هورمون های جنسی

هورمون های جنسی، مانند استروژن و تستوسترون، نقش مهمی در تنظیم اشتها و ذخیره چربی دارند.

در زنان، سطح استروژن پس از یائسگی کاهش می یابد. این امر می تواند منجر به افزایش وزن و توزیع چربی در ناحیه شکم شود.

در مردان، سطح تستوسترون با افزایش سن کاهش می یابد. این امر نیز می تواند منجر به افزایش وزن شود.

 

سایر هورمون های چاقی

علاوه بر هورمون هایی که در بالا ذکر شد، هورمون های دیگری نیز وجود دارند که می توانند بر وزن تأثیر بگذارند. این هورمون ها عبارتند از:

 

• گرلین: هورمونی که اشتها را تحریک می کند.
• پپتید YY: هورمونی که اشتها را سرکوب می کند.
• آدیپونکتین: هورمونی که متابولیسم را افزایش می دهد و ذخیره چربی را کاهش می دهد.

 

چگونه هورمون های چاقی را کنترل کنیم؟

توصیه هایی برای کاهش تأثیر هورمون ها بر چاقی

 

• خواب کافی داشته باشید. کمبود خواب می تواند منجر به افزایش سطح کورتیزول شود. برای کنترل هورمون های چاقی، مهم است که هر شب 7 تا 8 ساعت خواب داشته باشید.
• استرس را مدیریت کنید. استرس مزمن می تواند منجر به افزایش سطح کورتیزول شود. برخی از راه های موثر برای مدیریت استرس عبارتند از: ورزش کردن، مدیتیشن، یوگا، تکنیک های آرامش و رژیم غذایی سالم داشته باشید.
• رژیم غذایی سالم داشته باشید. یک رژیم غذایی سالم می تواند به تنظیم سطح قند خون و هورمون های تیروئید، افزایش حساسیت به لپتین، و حمایت از عملکرد تیروئید و هورمون های جنسی کمک کند. از مصرف غذاهای فرآوری شده، غذاهای پر قند و غذاهای پر کالری خودداری کنید. در عوض، بر مصرف غذاهای کامل و مغذی تمرکز کنید.
• ورزش منظم می تواند به کاهش سطح کورتیزول و افزایش حساسیت به انسولین کمک کند. برای کنترل هورمون های چاقی، مهم است که حداقل 30 دقیقه فعالیت بدنی متوسط در بیشتر روزهای هفته داشته باشید.
• افزایش وزن می تواند منجر به افزایش سطح مقاومت به انسولین شود. برای کنترل هورمون های چاقی، مهم است که وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید.

 

چه هورمونی باعث چاقی پایین تنه می ‌شود؟

هورمون استروژن یکی از عوامل اصلی موثر بر چاقی پایین تنه است. استروژن هورمونی زنانه است که در زنان قبل از یائسگی تولید می شود. این هورمون باعث افزایش تجمع چربی در ناحیه باسن و ران ها می شود.

هورمون های جنسی دیگر مانند آندروژن ها نیز می توانند در چاقی پایین تنه نقش داشته باشند. آندروژن ها هورمونی مردانه هستند که در زنان نیز تولید می شوند. این هورمون ها نیز می توانند باعث افزایش تجمع چربی در ناحیه باسن و ران ها شوند.

سایر هورمون ها مانند هورمون های تیروئید و گرلین می توانند باعث چاقی پایین تنه شوند.

 

بعد از جراحی چاقی برای هورمون های چاقی چه اتفاقی میفتد؟

جراحی لاغری می تواند تأثیرات مختلفی بر هورمون ها داشته باشد. این تأثیرات بسته به نوع جراحی چاقی متفاوت است.

جراحی اسلیو معده و بای پس معده، از رایج ترین انواع جراحی چاقی هستند. این جراحی ها باعث می شود که معده کوچک تر شود و در نتیجه فرد کم تر غذا بخورد.

عمل اسلیو و بای پس می توانند منجر به کاهش سطح هورمون گرلین و افزایش سطح هورمون لپتین شوند. در نتیجه منجر به لاغری می شوند.

در مجموع، جراحی چاقی می تواند تأثیرات مثبتی بر این هورمون ها داشته باشد. این تأثیرات می توانند به کاهش اشتها و کاهش وزن کمک کنند.

با این حال، برخی از مطالعات نشان داده اند که عمل چاقی می تواند منجر به افزایش سطح هورمون کورتیزول شود. کورتیزول بالا باعث افزایش اشتها و چاقی می شود.

همچنین برخی از مطالعات نشان داده اند که جراحی لاغری می تواند منجر به کاهش سطح هورمون تیروئید شود. کاهش سطح تیروئید می تواند منجر به کاهش متابولیسم و افزایش وزن شود.

در مجموع، تأثیر جراحی چاقی بر هورمون ها پیچیده است و هنوز به طور کامل ثابت نشده است.

 

 

عوارض جانبی تغییرات هورمونی بعد جراحی لاغری

در حالی که تغییرات هورمونی ناشی از جراحی چاقی می تواند به کاهش وزن کمک کند، اما می تواند عوارض جانبی نیز داشته باشد. برخی از شایع ترین عوارض جانبی عبارتند از:

 

• هیپوگلیسمی: قند خون پایین. این به دلیل افزایش سطح PYY است که می تواند باعث کند شدن هضم غذا شود.
• اسهال: این عارضه به دلیل کاهش سطح لیپاز پانکراس است که می تواند باعث سوء جذب چربی شود.
• کمبود ریز مغذی: برخی از روش های جراحی های چاقی می تواند منجر به کاهش جذب برخی از ویتامین ها و مواد معدنی مانند آهن، کلسیم و ویتامین B12 شود.
• تغییرات خلقی: برخی از افراد بعد از جراحی چاقی دچار افسردگی یا اضطراب می شوند.

 

با جراحی چاقی چه هورمون هایی تغییر می کنند؟

برخی از مهمترین هورمون هایی که تحت تاثیر جراحی کاهش وزن قرار می گیرند عبارتند از:

 

• گرلین: هورمونی که اشتها را تحریک می کند. سطوح گرلین بعد از جراحی لاغری به طور قابل توجهی کاهش می یابد، که می تواند به کاهش احساس گرسنگی و تمایل به پرخوری کمک کند.
• لپتین: هورمونی که سیری را تنظیم می کند. سطوح لپتین بعد از عمل چاقی افزایش می یابد، که می تواند به افراد کمک کند تا احساس سیری بیشتری داشته باشند و کالری کم تری مصرف کنند.
• پپتید YY (PYY): هورمونی که سیری را نیز تنظیم می کند. سطوح PYY بعد از جراحی باریاتریک نیز افزایش می یابد و به اثرات سیری لپتین می افزاید.
• انزیم لیپاز پانکراس: آنزیمی که به هضم چربی ها کمک می کند. جراحی چاقی می تواند منجر به کاهش تولید لیپاز پانکراس شود، که می تواند به بدن در جذب چربی کمتری از غذا کمک کند.
• انسولین: هورمونی که قند خون را تنظیم می کند. جراحی کاهش وزن می تواند حساسیت به انسولین را بهبود بخشد، به این معنی که بدن می تواند به طور موثرتری از انسولین برای تنظیم قند خون استفاده کند.
• آدیپوکین: هورمونی که توسط سلول های چربی تولید می شود. آدیپوکین در التهاب نقش دارد و با مقاومت به انسولین مرتبط است. سطوح آدیپوکین بعد از جراحی چاقی کاهش می یابد که می تواند به بهبود التهاب و حساسیت به انسولین کمک کند.

 

کدام هورمون بعد از جراحی چاقی،  بیشترین تاثیر را بر کاهش وزن دارد؟

تعیین اینکه کدام هورمون بعد از عمل لاغری بیشترین تاثیر را بر کاهش وزن دارد، دشوار است، زیرا  عملکرد هورمون ها پیچیده و با هم مرتبط است و هر کدام نقشی اساسی ایفا می کنند.

به طور خلاصه، در حالی که نمی توان یک هورمون را به عنوان تنها عامل موثر در کاهش وزن بعد از جراحی چاقی مشخص کرد، هورمون های گرلین، لپتین و PYY نقش های اساسی ایفا می کنند. تغییرات در این هورمون ها، همراه با تغییرات در هورمون های دیگر، به ایجاد تعادل در اشتها و سیری کمک می کند و در نهایت منجر به کاهش قابل توجه مصرف کالری و کاهش وزن می شود.